پيام تبريك
 
رييس انجمن ليزر پزشكي  ايران
به مناسبت مركز تحقيقاتي
بيوفوتونيك و ليزر در دندانپزشكي اصفهان(خوراسگان)
مراحل تصويب طرح هاي پژوهشي

زمينه هاي موجود براي انجام طرحهاي تحقيقاتي

از سال 2000 ميلادي كه بتدريج سلولهاي بنيادي مرتبط به دندان كشف و معرفي گرديده اند، مزاياي چشمگير اين سلولها نيز به تدريج نمايان تر گرديد. تامين آسانتر اين سلولها نسبت به ساير سلولهاي بنيادي مزانشيمي مانند سلولهاي مغز استخوان و همچنين منشا عصبي اين سلولها آنها را نامزد مناسبي براي استفاده در روند سلول درماني نموده است. همچنين مطالعات اخير نشان داده اين سلولها توانايي قابل ملاحظه اي براي تبديل به سلولهاي بنيادي با توان بالاتر (IPS)را دارند.

شايد آنچه در برداشت نخست از استفاده از اين سلولها در دندانپزشكي به ذهن خطور مي كند ، ساخت يك دندان از اين سلولها و كاشت اين دندانها به جاي دندانهاي از بين رفته ميباشد. هر چند اين مساله نيز مي تواند قسمتي از كاربرد اين سلولها باشد اما حيطه كاربردي اين سلولها در واقع از بازسازي عاج و پالپ دندان (كه امروزه قابل انجام مي باشد) تا بازسازيهاي وسيع ساير بافتها نظير استخوان وعصب را شامل مي گردد. در واقع دندان و بافتهاي دهاني گنجينه اي از سلولهاي بنيادي مي باشند(1) سهولت استخراج اين سلولهاي بنيادي ، مزيت نسبي آنها نسبت به برخي ديگر از سلولها مانند سلولهاي بنيادي مغز استخوان است. بافتهاي لثه و پيراموني ، منشا بسياري از سلولهاي بنيادي با پتانسيل بالا مي باشند(2–4). مطالعاتي در زمينه استفاده از اين سلولها عنوان جايگزين سلولهاي بنيادي مغز استخوان گزارش شده است. حتي مطالعاتي توانايي اين سلولها را فراتر از ساير سلولهاي بنيادي مزانشيمي مي دانند(5). بافت دنداني بخصوص پالپ دندان به علت منشا نورال كرستي پتانسيل قابل توجهي به تمايز به گروهي از بافتهاي ديگر من جمله عصب، عضروف، استخوان و... را دارد(6–9) يكي ديگر از منابع در دسترس ، دندانهاي شيري است كه به علت رويش دندانهاي دائمي لق شده و در حال افتادن مي باشند اين دندانها منبع بسيار سهل الوصولي در جداسازي سلولهاي بنيادي دنداني ميباشند(10,11).

علاوه بر اينها بسياري از بافتهاي ديگر مانند غضروف ، استخوان ، چربي و.... در ناحيه فك و صورت وجود دارد كه در بسياري از جراحيهاي فك وصورت به آنها دسترسي وجود داشته و مي تواند به عنوان منبع سلولهاي بنيادي استفاده شوند.

همه اين مزايا، اميد بخش آينده اي است كه در آن بتوان درمانهاي بسيار پيچيده، پرهزينه و طولاني مانند درمانهاي شكافهاي كام ولب را با رو.شهاي سلول درماني بسيار سريعتر و با موفقيت بالاتري به انجام رساند.

دانشكده دندانپزشكي دانشگاه آزاداسلامي واحد خوراسگان نيز با وجود 10 بخش تخصصي اين توانايي را دارد تا در زمينه تحقيقات باليني دندانپزشكي در كشور پيشرو باشد. استفاده از سلولهاي بنيادي در بعضي از تخصصهاي دندانپزشكي ارتباط مستقيمي با سلول درماني داشته و در بسياري از كشورها مطالعات مرتبط در حال انجام است . همانطور كه قبلا به آن اشاره شد، بخشهاي پريودنتيكس (لثه و بافتهاي پيراموني) ، اندودنتيكس (پالپ ريشه) ، اطفال ، جراحي فك وصورت، پاتولوژي چه به عنوان منبع استخراج و چه به عنوان كاربرد درماني بصورت مستقيم با اين سلولها در ارتباط مي باشند. بخشهايي مانند ارتودنسي به علت درگيري با سندرمهاي و بيماريهاي گوناگون مانند شكافهاي كامي ولب و ارتباط نزديك با جراحيهاي اصلاحي فك و صورت و بخش بيماريهاي دهان و تشخيص به علت درگيري با گستره اي از بيماريهاي پوستي مخاطي تا بيماريهاي خوني از بخشهاي مهمي هستند كه پتانسيل استفاده باليني از سلولهاي بنيادي در آنها بالا مي باشد. بخش راديولوژي دهاني و فك صورت جهت بررسي تغييرات درماني حياتي است. همچنين در بخشهاي ترميمي و پروتزهاي دنداني امكان استفاده از سلولهاي بنيادي در بازسازي بافتهاي دنداني امكانپذير است.

وجود بخشهاي فوق الذكر بعلاوه سابقه انجام كارهاي پيشرفته درماني در دانشكده (مانند درمانهاي PRP و جداسازي انواع مختلف سلولهاي بنيادي دنداني) و وجود افراد با تجربه كافي و مشتاق به تجربه حيطه هاي جديد، باعث شده است كه پژوهشكده رويان اصفهان ،با وجود همجواري دو دانشكده دندانپزشكي دانشگاه علوم پزشكي اصفهان و دانشكده دندانپزشكي دانشگاه آزاد اسلامي واحداصفهان ، مشتاقانه تمايل به همكاري با دانشكده دندانپزشكي آزاد اصفهان را داشته باشد. براين اساس در سال جاري تفاهم نامه اي بين دو مركز منعقد شد كه طرفين موافقت نمودند در تحقيقات مشترك به ميزان مساوي 50 درصد سرمايه گذاري نمايند. بدين ترتيب اعضا دانشكده دندانپزشكي مي توانند تا فراهم شدن زيرساخت سخت افزاري لازم از امكانات مركز رويان استفاده نموده و همچنين با اجراي طرحهاي مشترك توان علمي خود را در زمينه سلولهاي بنيادي و علوم مرتبط ارتقا بخشند.

در واقع هدف از تاسيس اين مركز تحقيقاتي استفاده از حسن همجواري دو مركز پيشرفته باليني و تحقيقاتي است تا بتوانيم هر چه بيشتر تحقيقات پيشرفته سلولي را به بالين مريض نزديك نماييم.

براحتي مي توان با ايجاد اين مركز تحقيقات باليني ، قسمت وسيعي از تحقيقات و پايان نامه ها را بصورت سلسله وار در جهت تحقيقات سلول درماني هدايت نمود. بدين طريق علاوه بر درمان بيماران، اين مسير باعث ارتقا مهارت علمي اعضاي هيئت علمي ، دستياران تخصصي و دانشجويان شده، كمك شاياني در جهت توليد علم و بومي كردن آن مي نمايد.

لازم به ذكر است كه ذات اين گونه تحقيقات باعث مي گردد كه تنها بخشهاي بسيار تخصصي با پشتوانه دولتي يا دانشگاهي قابليت انجام آنها را داشته باشند. با توجه به سرمايه مادي و معنوي موردنياز ، بخش خصوصي از ورود به اين كار اجتناب مي نمايد. به همين علت حركت سريع و با برنامه ريزي دقيق دانشگاه آزاد اسلامي مي تواند اين مركز را به عنوان اولين مركز در كشور مطرح نموده و تمايل ساير ارگانها و افراد را براي همكاري با اين مركز افزايش دهد.

در برخي از دانشگاههاي كشور مراكزي وجود دارند كه به فعاليت در زمينه سلولهاي بنيادي دنداني مشغول مي باشند. هرچند در بسياري از اين مراكز دندانپزشكاني وجود ندارند كه به عنوان يك خط تحقيقاتي به بحث سلولهاي بنيادي بپردازند بلكه بصورت مقطعي ، پژوهشهايي را در اين زمينه به انجام مي رسانند . از سوي ديگر بسياري از دندانپزشكان خود وارد مباحث سلولهاي بنيادي چه از بعد علمي و چه عملي نشده و قسمتهاي سلولي را به همكاران دانشكده هاي ديگر واگذار نموده و يا با بكارگيري يك يا دو كارشناس امور سلولي خود را به پيش مي برند..

دانشكده دندانپزشكي خوراسگان درنظر دارد كه با برنامه ريزي دقيق در واقع گروهي از دندانپزشكان را بطور تخصصي در اين حيطه بكار گيرد. در مرحله اول گروهي از همكاران كه در حال حاضر بصورت فعال در حال پژوهش در اين حوزه مي باشند مطالعات خود را در قسمت سلولي در مركز رويان و در قسمت كلينيكي در دانشكده دندانپزشكي دنبال مي نمايند. در اين حالت علاوه بر بهره گيري از 50 درصد پشتيباني مالي موسسه رويان ، معلومات و مهارتهاي اعضاي دانشكده در حيطه سلولي افزايش مي يابد. در اين مرحله دانشكده فرصت مي يابد تا تجهيز آزمايشگاه بيوتكنولوژي را كه هم اكنون در محل دانشكده علوم پايه دانشكده دندانپزشكي تاسيس گرديده است ، تكميل نمايد. همچنين در اين مدت نسبت به جذب نيروهاي نخبه در حيطه هاي تخصصي مورد نياز بصورت تمام وقت ، نيمه وقت و يا پاره وقت اقدام مي نمايد. در نهايت دانشكده دندانپزشكي قادر خواهد بود كليه امور قسمت سلولي و كلينيكي را در محل دانشكده به انجام رساند.

 

معاونت علوم پزشكي - دانشگاه آزاد اسلامي واحد اصفهان خوراسگان
Powered by DorsaPortal